Maska („Homo Sapiens”)
Odlew z brązu „Maska”, znany również jako „Homo Sapiens”, wykonany został na podstawie rzeźby Stanisława Szukalskiego z lat 1912–1913. W latach 80. XX wieku powstała niewielka seria odlewów (ok. 6 egzemplarzy), zrealizowana na zlecenie Romana Romanowicza, siostrzeńca artysty. Odlewy wykonali pracownicy Muzeum Narodowego w Warszawie, w którego zbiorach znajduje się oryginalny model gipsowy.
Egzemplarze brązowe znajdują się obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Okręgowego w Toruniu oraz w kolekcjach prywatnych (co najmniej dwa egzemplarze). Jeden z odlewów pozostaje w mojej kolekcji.
Wymiary rzeźby wynoszą około 43 cm wysokości, 25 cm szerokości oraz 15 cm głębokości. Jest to jedna z większych prac Szukalskiego dostępnych na rynku kolekcjonerskim.
Rzeźba powstała, gdy artysta miał około 19–20 lat, i stanowi przykład wczesnego ukształtowania się jego charakterystycznego języka formalnego. Już w tym okresie widoczne są cechy stylu, które w pełni rozwinęły się w późniejszej twórczości.
Filozof Wawrzyniec Rymkiewicz określał „Homo Sapiens” mianem „antymaski” – przedstawienia twarzy ludzkiej w procesie rozkładu. Forma rzeźby łączy elementy rozpoznawalne z deformacją: częściowo zatarta fizjonomia kontrastuje z zachowanymi fragmentami – pojedynczym okiem, wyraźnie zaznaczonym nosem i ustami.
„Maska” może być interpretowana jako studium przemiany formy oraz refleksja nad naturą ludzkiej tożsamości. Niesymetryczna kompozycja i bogactwo detalu sprawiają, że odbiór rzeźby zmienia się w zależności od punktu widzenia.
Odlew z brązu „Maska” lub/i „Homo Sapiens” wykonany na podstawie rzeźby Stanisława Szukalskiego z roku 1913. Kopie wykonano w latach 80 w około 6 egzemplarzach na zlecenie Romana Romanowicza, siostrzeńca artysty. Egzemplarze z brązu zostały odlane przez pracowników Muzeum Narodowego w Warszawie, w którego zbiorach znajduje się gipsowa rzeźba.
Egzemplarze z brązu znajdują się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Okręgowego w Toruniu, dwie sztuki w znanych mi zbiorach prywatnych oraz jedna, piąta rzeźba w moich rękach.
Wymiary „Maski” to około 43 cm (17 cali) wysokości, około 25 cm (10 cali) szerokości oraz około 15 cm (6 cali) głębokości. Jest to jedna z większych, dostępnych na rynku rzeźb Stanisława Szukalskiego. Szukalski wykonał ją w latach 1912/1913 w wieku 19/20 lat, dostrzegamy zatem już w jego wczesnej, właściwie nastoletniej twórczości charakterystyczny, dojrzały styl. Ten dojrzały styl można było zauważyć już w pracach z okolic 1904 roku, ale mamy świadomość obcowania z absolutnym, autentycznym geniuszem w dziedzinie rzeźby, nie możemy być zatem zaskoczeni.
Wawrzyniec Rymkiewicz, polski filozof, pisał o „Homo Sapiens” jako o antymasce, przedstawiającej twarz ludzką w procesie rozkładu. Z jednej strony rysy są już zamazane, z drugiej resztki ludzkiego wizerunku wyzierają na nas jednym okiem nad obniżającym się mocno zarysowanym nosem i wyrazistymi, nabrzmiałymi małopolskimi wargami.
„Maska” stanowi nie tylko studium przekształcania się, ale powód do refleksji nad istotą człowieczeństwa i naszej natury. W odbiciu „Maski”, której jednak nie zakładamy a na którą patrzymy możemy dostrzec nas samych. Jednych ona oburza i brzydzi, drugich bawi (!!!), kolejnych smuci i skłania do refleksji. Rzeźba – co typowe dla wybitnego polskiego rzeźbiarza – jest niesymetryczna, pełna szczegółów oraz przybiera różne formy zależnie od punktu naszego widzenia (patrz wyżej) czy patrzenia.
ENGLISH
Mask (“Homo Sapiens”)
A bronze cast titled “Mask”, also known as “Homo Sapiens”, based on a sculpture by Stanisław Szukalski from 1912–1913. A small series of approximately six casts was produced in the 1980s, commissioned by Roman Romanowicz, the artist’s nephew. The bronzes were cast by employees of the National Museum in Warsaw, which holds the original plaster model in its collection.
Examples of the bronze cast are held in the collections of the National Museum in Warsaw, the District Museum in Toruń, as well as in private collections (at least two known to me). One example remains in my collection.
The sculpture measures approximately 43 cm (17 inches) in height, 25 cm (10 inches) in width, and 15 cm (6 inches) in depth. It is among the larger works by Szukalski available on the art market.
Created when the artist was around 19–20 years old, the work already demonstrates the distinctive formal language that would define his later oeuvre.
Polish philosopher Wawrzyniec Rymkiewicz described “Homo Sapiens” as an “anti-mask,” depicting a human face in the process of disintegration. Blurred and eroded features contrast with preserved elements such as a single eye, a strongly defined nose, and pronounced lips.
The sculpture may be understood as a study of transformation and a reflection on human identity. Its asymmetrical form and rich surface detail result in a shifting perception depending on the viewer’s angle.
SZABLEWSKIEGO.art 